Era "sa mama", "sa nonna", ed era anche "sa comare", la levatrice.
Andava di notte col freddo e la lanterna, con la borsa di tela e la forza di chi sa che una vita sta per nascere. Tagliava il cordone, lavava il bambino, teneva la mano alla mamma e diceva le parole giuste per non farle avere paura. Senza di lei non cresceva un paese.
Insieme a lei c’erano tutte le altre: quelle che filavano, impastavano il pane, curavano l’orto e crescevano case piene di figli, con poco ma con una dignità che non si comprava.
Poi il tempo è andato avanti e le donne sarde hanno preso altre strade, senza perdere la forza di prima.
C’è stata Eleonora d'Arborea che nel 1300 con la Carta de Logu ha scritto leggi che tutelavano le donne e i bambini quando in Europa ancora non se ne parlava.
C’è stata Grazia Deledda che da Nuoro è arrivata fino al Premio Nobel, e ha raccontato al mondo la fatica e l’anima delle donne di paese.
C’è stata Maria Carta che con la sua voce ha portato i canti antichi e il dolore e l’orgoglio di una terra sui palchi di tutto il mondo.
Ci sono state le prime levatrici diplomate che da Cagliari e Sassari tornavano nei villaggi e diventavano le prime donne "professioniste", rispettate da tutti.
Ci sono state le maestre, quelle che con la stufa a legna in classe hanno insegnato a leggere a generazioni intere.
E ci sono donne di oggi come Daniela Ducato, che con la sua intraprendenza ha creato lavoro e bellezza partendo dalla Sardegna, dimostrando che si può innovare restando con le radici ben piantate.
La donna sarda di oggi lavora, studia, guida, cura.
Ma la sera torna a casa e continua ad essere il cuore della famiglia. Continua a spedire il pacco da 7kg ai nipotini lontani e a dire "copriti, mangia".
Da "sa comare" con la bacinella d’acqua calda a "dottoressa" con il camice bianco, da chi stava solo a casa a chi gira il mondo... è cambiato tutto intorno.
Lei no.
Lei è rimasta il ponte tra ieri e domani. Con la stessa testardaggine buona, lo stesso amore, la stessa capacità di non mollare mai.
Perché la Sardegna va avanti sulle spalle delle sue donne.
IN CAMPIDANESU
Sa fèmina sarda: manus chi donant sa vida.
Sa fèmina sarda de oià teniat is manus segadas de traballu e su coro prenu.
Fiat "sa mama", "sa nonna", e fiat puru "sa comari", sa llevadora.
Andaiat de noti cun su fridu e sa lanterna, cun sa borsa de tela e sa fortza de cussa chi sciit chi una vida fiat po nàsci. Tagliaiat su cordoni, sciaquaiat su pipiu, teniat sa manu a sa mama e dda cunsulaiat cun is fueddus giustus. Senza de issa no crèsciat unu paisi.
A pare cun issa bi fiant totus is àterus: cussas chi filaiant, impastaiant su pani, curaiant s'ortu e allivaiant domus prenas de fius, cun pagu ma cun una dignidadi chi no si cumpraiat.
A pustis su tempus est andau a innantis e is fèminas sardas ant pigau àteras stradas, ma sempri cun sa matessi fortza.
Bi fiat Eleonora d'Arborea chi in su 1300 cun sa Carta de Logu at iscritu leggis chi tuaiant is fèminas e is pipius candu in Europa ancora no ndi faeddaiant.
Bi fiat Gratzia Deledda chi de Nùgoro est arribada finas a su Prèmiu Nobel, e at contau a su mundu sa fadia e s'anima de is fèminas de paisi.
Bi fiat Maria Carta chi cun sa bogi sua at portau is cantus antiguus e su dolori e s'orgogliu de una terra in is palcus de totu su mundu.
Bi fiant is primus llevadoras diplomadas chi de Casteddu e Tàtari torraiant a is bidda e dianta is primus fèminas "professionistas", respetadas de totu.
Bi fiant is maistras, cussas chi cun sa stufa a linna in classa ant insiniau a lìgiri a generatzionis sanus.
E bi funt fèminas de oi comenti Daniela Ducato, chi cun sa ghenia sua at creau traballu e bellesa partendi de sa Sardigna, mustrendi chi si podit innobai restendi cun is arraixus beni arradigadas.
Sa fèmina sarda de oi traballat, istudiat, guidat, curat.
Ma a seru torrat a domu e sighit a essi su coro de sa famìlia. Sighit a mandai su pacu de 7kg a is nipudinus lontanus e a nai "imbuccati, papai".
De "sa comari" cun sa bachedha de abba càlida a "dottoressa" cun su camici biancu, de cussa chi staiat sceti a domu a cussa chi girat su mundu... est mudau totus a inghiriu.
Issa no.
Issa est abarrada su ponti tra oi e cras. Cun sa matessi testarriessa bona, su matessi amore, sa matessi capatzidadi de no mollai mai.
Ca sa Sardigna andat a innantis in sima a is spaddas de is fèminas suas.
IN LOGUDORESU
Sa fèmina sarda de tando aiat is manos segadas de traballu e su coro prenu.
Fiat "sa mama", "sa nonna", e fiat puru "sa comare", sa llevadora.
Andaiat de note cun su fridu e sa lanterna, cun sa bussa de tela e sa fortza de cussa chi siat chi una vida fiat po naschere. Taiat su cordone, sciacuat su pitzinnu, teniat sa manu a sa mama e ddi naiat is faeddos giustos po non dda facher tènnere pagura. Senza de issa non crèschiat unu paisu.
Paris cun issa b'aiant tottus is àteras: cussas chi filaiant, impastaiant su pane, curaiant s'ortu e allivaiant domos prenas de fizos, cun pagu ma cun una dignidade chi non si cumparaiat.
A pustis su tempus est andadu a in antis e is fèminas sardas ant pigadu àteras bias, ma semper cun sa matessi fortza.
B'aiat Eleonora d'Arborea chi in su 1300 cun sa Carta de Logu at iscritu leges chi tutelaiant is fèminas e is pitzinnos cando in Europa ancora non nde faeddaiant.
B'aiat Gratzia Deledda chi dae Nùgoro est arribada finas a su Prèmiu Nobel, e at contadu a su mundu sa fatia e s'ànima de is fèminas de paisu.
B'aiat Maria Carta chi cun sa boghe sua at portadu is cantos antigos e su dolore e s'orgullu de una terra in is palcos de tottu su mundu.
B'aiant is primas llevadoras diplomadas chi dae Casteddu e Tàtari torraiant a is biddas e diant is primas fèminas "professionistas", respetadas dae tottu.
B'aiant is maistras, cussas chi cun sa stufa a linna in classe ant insegnadu a lèghere a generatziones sanas.
E bi sun fèminas de oe comente Daniela Ducato, chi cun s'intraprendèntzia sua at creadu traballu e bellesa partende dae sa Sardigna, mustrande chi si podet innovare abarrande cun is raighes bene arradicadas.
Sa fèmina sarda de oe traballat, istudiat, guidat, curat.
Ma a sero torrat a domo e sighit a èssere su coro de sa famìlia. Sighit a mandare su pacu de 7kg a is nipotes lontanos e a nàrrere "imbùccati, mandiga".
De "sa comare" cun sa bachedha de abba càlida a "dottoressa" cun su camile biancu, dae cussa chi staiat petzi a domo a cussa chi girat su mundu... est mudadu tottu a inghiri.
Issa no.
Issa est abarrada su ponte tra oe e cras. Cun sa matessi testarrìa bona, su matessi amore, sa matessi capatzidade de non mollare mai.
Ca sa Sardigna andat a in antis in subra de is ispaddas de is fèminas suas.






















































