Cerca nel blog

martedì 11 agosto 2026

Vicino al popolo columbiano

Quando la terra trema, tremiamo tutti!
Ieri in Colombia il Chocó ha pianto.  
Un terremoto di 7,4 ha portato via 250 persone e ne ha ferite oltre 600.
Dietro ai numeri ci sono storie, case, abbracci mancati.  
Dietro alla paura c’è gente fiera che ha già dimostrato mille volte di rialzarsi.
Da Monserrato, dalla Sardegna, vi mandiamo un abbraccio grande.  
Il dolore non ha confini. E nemmeno la vicinanza.
Estamos con ustedes, Colombia.

In Campidanese

Candu sa terra trebulat, trebulamus tottus
Airi in Colombia su Chocó at prantau.  
Unu terremotu de 7,4 at portau bia 111 personis e nde at feriu prus de 460.
A s’arrau de is nùmerus ddoi funt stòrias, domus, abràzzus chi mancanta.  
A s’arrau de sa paùra ddoi est una genti orgogiosa, chi at giai dimostrau milli bias de si aixai.
De Monserrato, de Sardigna, ti mandamus unu abràzzu mannu.  
Su dolori no tenit cunfinis. E mancu sa biduìntzia.
Semu cun bosaterus, Colombia.

 in Logudorese

Candho sa terra trèmulat, trèmulamus totus
Eri in Colombia su Chocó at piantu.  
Unu terremotu de 7,4 at portadu via 111 persones e nde at feridu prus de 460.
A s’arretu de is nùmeros bi sunt istòrias, domos, abbràtzos chi mancant.  
A s’arretu de sa paùra bi est una zente orgullosa, chi at giai dimustradu milli bias de si aitzare.
De Monserrato, de Sardigna, ti mandamus unu abbràtzu mannu.  
Su dolore non tenet cunfinos. E mancu sa bisinàntzia.
Semu cun bosaterus, Colombia.

domenica 9 agosto 2026

Viaggio in Cornovaglia 19) Tintagel e Re Artù

Tutti corrono al castello e si dimenticano che Tintagel village ha un’anima tutta sua. Pietre, leggende e negozietti che sanno di mare.
Prima di arrivare al castello c’è il paese ed il paese di Tintagel non passa inosservato.
Stradine strette in salita, case in pietra grigia e tetti di ardesia. Botteghe piene di spade di legno, cristalli, libri su Artù e Merlino. L’odore è di salsedine e di fritto dal pub all’angolo.







La storia dice che qui la gente ha sempre vissuto di mare e di pellegrini. Da secoli chi va a cercare il castello passa di qui. 
La leggenda dice inoltre che le vie del paese seguono i passi di chi cercava Re Artù. Che ogni insegna con la spada o il drago nasconde una storia raccontata davanti al fuoco.
Poi ci sono le credenze popolari. I locali ti diranno che a Tintagel il velo tra i mondi è sottile. Che nelle notti di tempesta si vedono luci muoversi sulle scogliere. Che se perdi qualcosa nel paese, chiedi a Merlino e ti viene restituita.
Non è grande. Si attraversa in venti minuti. 
Ma ha il tempo lento, quello di un posto che sa di essere il guardiano di una leggenda.
Ti fermi, prendi un tè caldo, guardi la gente che va verso il mare con la giacca antivento. 
E capisci che Tintagel non è solo il castello. 
È il paese che lo tiene vivo.











Arrivo al ponte e sotto  di me un burrone, intorno solo roccia e mare, cammino sul ponte sospeso tra storia e leggenda.  Davanti le rovine di Tintagel. la prima cosa che faccio è attraversare il ponte che collega le due parti del castello. È nuovo, del 2019, ma segue la traccia di quello che la leggenda racconta esistesse ai tempi di Re Artù. Sotto solo roccia, vento e mare.
Tintagel Castle è prima di tutto storia. Nel V e VI secolo qui sorgeva una roccaforte dei re di Dumnonia. Lo dicono gli scavi: ceramiche di lusso dal Mediterraneo, mura, edifici. Era un luogo di potere, affacciato sull’Atlantico.
Poi arriva la leggenda. Nel 1136 Goffredo di Monmouth scrive che qui nacque Artù, figlio di Uther Pendragon. Che Merlino lo portò via quella notte stessa. Da lì Tintagel diventa la casa del Re, il luogo da cui parte tutto il ciclo arturiano.
Dentro la Great Hall trovi l’arte che ha nutrito quella leggenda. Le vetrate colorate raccontano Artù, Tristano e Isotta, i Cavalieri. Al centro la Tavola Rotonda in pietra, senza capo, perché tutti i cavalieri erano uguali. E sopra, il trono. Pietra, semplice, con lo schienale che guarda la sala. Sedersi lì significa per un attimo portare il peso di un regno.


Fuori, di sotto tra le scogliere, c’è la Grotta di Merlino. La credenza popolare dice che il mago ci vivesse, che custodisse lì i suoi libri e le sue pozioni. Che a bassa marea, se stai in silenzio, puoi ancora sentire la sua voce portata dal vento.
Tintagel è questo. Storia vera nelle pietre del VI secolo. Arte nelle vetrate e nel trono del 1930. Leggenda in ogni racconto su Artù. Credenza popolare nel vento della grotta.
Un luogo dove le tre cose camminano insieme.

Versione Campidanese:

Tottus currint a su casteddu e si scidint chi Tintagel village tenit un’ànima totu sua. Prexas, legendas e botegas chi sapint de mare.  
Innanti de arribbai a su casteddu ddoi est su paisi e su paisi de Tintagel non passat inosservadu.  
Carreras istreitas in sartza, domus de pedra grisa e teghias de ardosia. Botegas prenas de ispadis de linna, cristallus, librus subra Artù e Merlino. S’odori est de salsedini e de frittu de su pub a s’angulu.
Sa stòria narat chi duncue sa genti at sempri bixiu de mari e de pelegrinus. De sèculus, chini andat a circai su casteddu passat de duncue.  
Sa legenda narat chi puru is carreras de su paisi sighint is passus de chini circaiat Re Artù. Chi cada insenna cun s’ispada o su dragu scundit una stòria cuntada a fogu.  
Apoi ddoi funt is credèntzias. Is locales ti narant chi a Tintagel su velu tra is mundus est suttili. Chi in is nottis de tempesta si bint lughis movendi subra is sceras. Chi si perdi as calincunu in su paisi, dimanda a Merlino e ti torrat.
No est mannu. S’attravessat in binti minutus.  
Ma tenit su tempus lentu, cussu de unu logu chi ischit de essi su guardiani de una legenda.  
Ti paras, pigas unu tè caldu, guardas sa genti chi andat a mari cun sa giacheta anti-ventu.  
E cumprendis chi Tintagel no est solu su casteddu.  
Est su paisi chi ddu tenit biu.
Arribo a su ponti e suta de me unu barancu, a giru petrus e mari, cammino subra su ponti suspesu tra stòria e legenda. Innanti is rùinas de Tintagel. Sa primu cosa chi fago est attraversai su ponti chi unit is duas partis de su casteddu. Est nou, de su 2019, ma sighit sa traccia de cussu chi sa legenda narat chi esseret a su tempus de Re Artù. Suta petrus, bentu e mari.
Su Casteddu de Tintagel est innantis de totu stòria. In su V e VI sèculu duncue ddoi fiat una rocca de is reis de Dumnonia. Ddu narant iscavus: ceràmicas de luxu de su Mediterràneu, murus, edifìcius. Fiat unu logu de podi, affaciau a s’Atlànticu.  
Apoi arribbat sa legenda. In su 1136 Geoffroy de Monmouth iscriit chi duncue nascit Artù, fillu de Uther Pendragon. Chi Merlino ddu portait via sa notti matessi. De tando Tintagel benit sa domo de su Re, su logu de un’andai totu su ciclu arturianu.
In sa Great Hall as s’arte chi at nutrìu cussa legenda. Is vitraias coloradas narant Artù, Tristano e Isotta, is Cavalleris. A mesu sa Mesa Rotunda de pedra, sena cabu, ca tottus is cavalleris fiant paris. E subra, su tronu. Pedra, semplici, cun s’isquinali chi guardat sa sala. Seddassi duncue bolet nai po unu momentu portai su pesu de unu regnu.
A foras, suta tra is sceras, ddoi est sa Gruta de Merlino. Sa credèntzia populari narat chi su magu duncue bixiat, chi duncue guardaiat is librus e is potzionis suas. Chi a bascia marea, si istas chetu, podis ancora scultai sa boghi sua portada de su bentu.
Tintagel est custu. Stòria vera in is prexas de su VI sèculu. Arte in is vitraias e in su tronu de su 1930. Legenda in cada cuntu subra Artù. Credèntzia in su bentu de sa gruta.  
Unu logu un’undi is tres cosas camminant impari.


Versione Logudorese
Totus currint a su casteddu e si dimenticant chi Tintagel village tenet un’ànima totu sua. Prexas, legendas e negoziolos chi sàntzint de mare.  
In antis de arribbare a su casteddu bi est su bidda e sa bidda de Tintagel non passat inosservada.  
Carreras istrintas in artu, domos de pedra grisa e tetos de ardesia. Butegas prenas de ispadis de linna, cristallos, libros subra Artù e Merlino. S’odore est de salsedine e de fritu de su pub a s’àngulu.
Sa istòria narat chi custa sa zente at semper bividu de mare e de pelegrinos. De sèculos, chie andat a chirca su casteddu passat de custa.  
Sa legenda narat chi puru is bias de sa bidda sighint is passos de chie chircait Re Artù. Chi cada insegna cun s’ispada o su dragone amagat una istòria contada a fogu.  
A pustis bi sunt is credèntzias. Is locales ti narant chi a Tintagel su velu tra is mundos est sutile. Chi in is nottes de tempesta si bidet luges movende subra is roccas. Chi si perdas calicuna cosa in sa bidda, dimanda a Merlino e ti la torrat.
No est manna. Si traessat in binti minutos.  
Ma tenet su tempus lentu, cuddu de unu logu chi sabet de essere su guardiani de una legenda.  
Ti fermas, pigas unu tè caldu, guardas sa zente chi andat a mare cun sa giachetta anti-ventu.  
E cumprendes chi Tintagel non est isceti su casteddu.  
Est sa bidda chi lu tenet biu.
Arribo a su ponte e suta de me unu burrone, a giru petra e mare, cammino subra su ponte suspesu tra istòria e legenda. A in antis is rùinas de Tintagel. Sa prima cosa chi facho est attraversare su ponte chi unit is duas partes de su casteddu. Est nou, de su 2019, ma sighit sa traccia de cuddu chi sa legenda narat chi esistiat a su tempus de Re Artù. Suta isceti rocca, bentu e mare.
Su Casteddu de Tintagel est prima de totu istòria. In su V e VI sèculu custa b’aiat una rocca de is reyes de Dumnonia. Lu nadant iscavos: ceràmicas de luxu de su Mediterràneu, muros, edifìtzios. Aiat unu logu de podere, affatzadu a s’Atlànticu.  
A pustis arribbat sa legenda. In su 1136 Goffredu de Monmouth iscrit chi custa naschet Artù, fizu de Uther Pendragon. Chi Merlino lu portait via eissa notte. De tando Tintagel divènit sa domo de su Re, su logu dae un’onde partit totu su ciclu arturianu.
Dinsu sa Great Hall as s’arte chi at nutrìdu cudda legenda. Is vetradas coloradas contant Artù, Tristano e Isotta, is Cavalieros. A in mesu sa Mesa Rotonda de pedra, sena capu, ca totu is cavalieros aian eguales. E subra, su tronu. Petra, semprice, cun s’ispallera chi guardat sa sala. Sedere duncua bolet nàrrere po unu momentu portare su pesu de unu regnu.
A foras, suta tra is roccas, bi est sa Gruta de Merlino. Sa credèntzia populare narat chi su magu b’aiat a bivere, chi duncua guardaiat is libros e is potzionis suas. Chi a bassu marea, si istas chetu, podes ancora sentire sa boghe sua portata de su bentu.
Tintagel est custu. Istòria vera in is prexas de su VI sèculu. Arte in is vetradas e in su tronu de su 1930. Legenda in cada cuntu subra Artù. Credèntzia in su bentu de sa gruta.  
Unu logu inue is tres cosas camminant paris.




martedì 4 agosto 2026

Le maree in Cornovaglia 18)


Le maree di Plymouth mi hanno insegnato 2 cose:  
che la spiaggia può sparire,
che dietro al mare ci sono storie vere.
Ho sentito raccontare tante storie sulle maree; diversi anni fa, i ragazzi per guadagnare qualche soldino, andavano a raccogliere pattelle durante la bassa marea e le portavano ai baroni del castello di Mont St Michael.  
Coltello a lama fine, colpo secco per staccarle dagli scogli e venivano pagati a peso.  
Il problema era che la marea sale in fretta e spesso quei giovani non facevano in tempo ad uscire dall’acqua e mettersi in salvo, così o restavano incastrati tra le pietre o morivano affogati.
Per questo oggi la raccolta è regolata da norme rigide locali.  
Orari, zone, attrezzi. Tutto legato indissolubilmente alla marea.
Il mare è meraviglioso. Ti regala paesaggi, frutti, storie.  

Ma comanda lui.  
Rispettalo. Informati. Non avere fretta.  
Perché la cosa più preziosa da portare a casa non sono le pattelle... è tornare a casa.
Se vai in zone di marea, chiedi sempre le regole locali.  
Il mare va ascoltato prima di tutto.


Campidanese

Is mareas in Cornovaglia

Is mareas de Plymouth m’ant insinniau 2 cosas:  
chi sa praia podit sparri,  
chi a s’arrau de su mari ddoi funt stòrias veras.  
Apu scultau narai meda stòrias subra is mareas; meda annus fai, is pizzinnus po guadagnai calincunu dinai, andaiant a colliri patellas in sa bascia marea e is portaiant a is baronis de su casteddu de Mont St Michael.  
Cortellu a lama fini, corpu siccu po ddas staccai de is sceras e ddus pagaiant a pesu.
Su problema fiat chi sa marea arribat in fretta e meda bia cussus giòvanus non fait a tempu a essi de s’acqua e a si poni in sarvu, gai o abbarraiant incastràus tra is prexas o morriant negaus.  
Po custu oi sa collia est regulada de normas duras locales.  
Oràrius, zonas, atrezus. Totu ligau a sa marea.
Su mari est meravillosu. Ti donat paesàgius, frutus, stòrias.
Ma comandat issu.  
Rispètalu. Infòrmaiti. No essi in fretta.  
Ca sa cosa prus pretiosa de portai a domo no funt is patellas... est torrai a domo.  
Si andas in zonas de marea, dimanda sempri is reglas locales.  
Su mari s’at a scultai innantis de totu.

In logudorese 

Is mareas in Cornovaglia

Is mareas de Plymouth m’ant insinzadu 2 cosas:  
chi sa praia podet isparìre,  
chi a s’arretu de su mare bi sunt istòrias veras.  
Apu intesu contare medas istòrias subra is mareas; medas annos a como, is pitzinnos po guadagnare carchi dinare, andaiant a collire patellas in sa bassu marea e is portaiant a is barones de su casteddu de Mont St Michael.  
Corteddu a lama fina, corpu siccu po dd’as staccare de is roccas e is pagaiant a pesu.
Su problema fiat chi sa marea arribat in fretta e fitianu cussos giòvanos non fagiant in tempus a essire de s’acqua e a si pònnere in sarvu, gai o abbarraiant incastrados tra is prexas o morriant negados.  
Po custu oe sa collita est regulada dae normas rigidas locales.  
Oràrios, zonas, istrumentos. Totu ligadu a sa marea.
Su mare est meravigliosu. Ti donat paesàgios, frutos, istòrias.
Ma cumandat issu.  
Respettalu. Informati. No tenner fretta.  
Ca sa cosa prus pretiosa de portare a domo non sunt is patellas... est torrare a domo.  
Si andas in zonas de marea, dimanda semper is règulas locales.  
Su mare est a intèndere prima de totu.



Plymouth gin 17)


Storia lampo del gin che nacque  in Olanda nel 1600 come medicina per curare disturbi digestivi, si chiamava genever.
Il gin tonic veniva usato dai soldati contro la malaria. Si chiamava "rovina delle madri";
gli inglesi lo portano a Londra e diventa "gin", come passare da una  medicina amara a re dei cocktail.
Il "gin tonic" nasce perché i soldati inglesi in India mischiavano il gin al chinino per la malaria.
Il ruolo del chinino, un alcaloide naturale potente usato per curare la malaria veniva estratto dalla corteccia dell’albero di cinchona.
I soldati dell’esercito britannico di stanza in India, dovevano assumere chinino come profilassi ed essendo estremamente amaro, usavano scioglierlo in acqua gassata e zucchero, dando così vita all’indian tonic. 
In epoca vittoriana si chiamava "Madre's Ruin" = la rovina delle madri.



Il ginepro, la base del gin, qui a Plymouth se lo procurano in Sardegna, è una bacca, non una spezia. E fa bene... ma l’abuso fa arrivare la carie!
La rovina delle madri era il soprannome che si diede proprio al gin di cui parlavamo prima, in Inghilterra nel ‘700.
Perché quel nome?
Nel 1700 a Londra c’era una vera e propria "gin mania", era super economico da produrre, fortissimo, e si vendeva a pochi spicci in strada.
Il problema è che lo bevevano tantissimo anche le donne, molte erano madri giovani e povere.




La satira dell’epoca e i disegni dell’artista William Hogarth come Gin Lane accusavano il gin di:
Rovinare le famiglie, tante donne lo preferivano al cibo e trascuravano i figli; 
aumentare la mortalità infantile perché le madri  allattavano ubriache o vendevano gli abiti dei bambini per comprarlo;
Degrado sociale, ubriachezza, criminalità, povertà; 
Da lì nacque lo slogan "Gin: Mother's Ruin", "La rovina delle madri".
In quale contesto storico ci troviamo?
Inghilterra, 1720-1751. Il "Gin Craze".
1700: il governo inglese aveva tassato poco l’alcol distillato per colpire l’importazione di brandy francese. Risultato: tutti hanno iniziato a distillare gin in casa;





1720-1740: a Londra si bevevano 11 litri a testa all’anno. C’erano più distillerie che panetterie.
1743: fu così grave che il Parlamento fece i "Gin Acts" per tassarlo e limitarne la vendita.
1751: con tasse più alte e controlli, il consumo calò e la situazione migliorò.
Quindi era diventato un problema sociale reale, legato a povertà + alcol facilissimo da trovare + zero regolamentazione. Per "ripulirsi" da quella fama, distillerie come quella di Plymouth hanno iniziato a puntare sulla qualità, sulle botaniche, sul gusto lento. Da "bevanda dei poveri" a prodotto artigianale.
Insomma, il gin ha avuto una gioventù turbolenta!
"Come ho capito che stavo bevendo il gin sbagliato"
A Plymouth ho fatto la figura della turista.  
Ho scambiato il gin pregiato per sciroppo per le crêpes ed ho rimediato una figuraccia! 
Estate, Plymouth. Caldo, sete, e io che entro in questa distilleria fighissima del 1793.  
Tutto blu, profuma di erbe, c’è pure la nave sulla bottiglia. Molto chic.
Ho partecipato ad un corso per conoscere meglio la storia del gin.
La guida mi versa un tipo di gin in un bicchierino. Piccolo eh. Da degustazione.  
Io, genio: sorsata lunga come se fosse acqua. 
La guida mi guarda.  
Io la guardo.  
Il gin mi guarda e mi dice: "cara, io non sono sciroppo".
Risultato? 3 lezioni + 1 mal di testa che mi hanno insegnato più di 10 corsi di marketing!
Se vai di fretta, ti bruci;
Io volevo finire subito. Lui voleva tempo.  
Morale: se posti a raffica senza curare, la tua community ti guarda come la guida guardava me. "Ma che fa questa qua?"
La qualità si sente... il giorno dopo; 
Il gin scadente ti fa dimenticare tutto in 2h.  
Quello buono ti fa dire "cavolo, quando torno a Plymouth lo ricompro".  
Morale: crea contenuti che la gente vuole rivedere, non scrollare.
Le ricette vere non si cambiano per le mode,
quella distilleria ha 200 anni e usa sempre le stesse 7 botaniche. Nemmeno durante la guerra l’hanno toccata.  
Morale: trova il tuo gusto e tienitelo stretto, altrimenti diventi acqua e zucchero.
Quella bottiglia blu del gin Plymouth è così famosa che i pirati nel 1800 la usavano come moneta di scambio.  
Praticamente il Bitcoin dell’800, ma più buono. 

1. IN CAMPIDANESI

Istòria a fùrria de su gin

Su gin est nàsciu in Ollanda in su 1600 comenti una medicina po curai is malis de stòmagu, si naraiat genever.  
Su gin tonic ddu impreaian is soddaus contras sa malaria. Dd’ant narau fintzas "sa ruina de is mamas";  
is inglesus ddu ant portau a Londra e est diventau "gin", comenti passai de una medicina amara a rei de is cocktails.  
Su gin tonic est nàsciu ca is soddaus inglesus in India mesciaiant su gin cun su chinìnu po sa malaria.  
Su chinìnu, unu alcaloide naturali forti impreau po curai sa malaria, ddu istraxiaiant de sa scortza de s’arvuli de cinchona.  
Is soddaus de s’esèrcitu britànicu chi staian in India, ddiant pigai chinìnu comenti profilassi e ca fiat meda amaru, ddu scioghaian in abba gasada e tzùcheru, e aici est nàsciu su indian tonic.  
In època vittoriana ddu naraiant "Madre's Ruin" = sa ruina de is mamas.
Su ginepru, sa basi de su gin, cumenti a Plymouth ddu catzant in Sardigna, est una bacca, no est una ispètzia. E fait beni... ma s’abusu fait beniri sa càrie!  
"Sa ruina de is mamas" fiat su scrobillu chi ddiant dau a su gin in Inghilterra in su ‘700.  
Ca cussu scrobillu?  
In su 1700 a Londra ddoi fiat sa "gin mania", fiat meda baratu de produciri, forti meda, e ddu bendian po duu spicci in stradai.  
Su problema fiat ca ddu beian meda fintzas is feminas, meda mamas giobani e pobras.
Sa sàtira de tennus e is disignus de s’artista William Hogarth comenti Gin Lane accusaiant su gin de:  
Ruìnai is famìlias, meda feminas ddu preferiant a su cibu e no curaiant is pipius;  
Aumentai sa mortalidadi infantili ca is mamas addiaian allatendi o bendian is bistius de is pipius po ddu cumprari;  
Degradu sociali, ibrìa, criminalidadi, poburesa;  
De aici est nàsciu su slogan "Gin: Mother's Ruin", "Sa ruina de is mamas".
In cali contestu istòricu semus?  
Inghilterra, 1720-1751. Su "Gin Craze".  
1700: su guvernu inglesu aiat tassau pagu s’alcòl destillau po fueddai s’importatzioni de su brandy francesu. Resultau: totus ant cumintzau a destillai gin in domu;  
1720-1740: a Londra si beiant 11 lìterus a testu a s’annu. Ddoi fiat prus destillerias chi panetterias.  
1743: fiat giai troppu gravi e su Parlamentu at fatu is "Gin Acts" po ddu tassai e limitai sa bèndida.  
1751: cun tàssius prus artus e prus controllus, su consumu est calau e sa situatzioni est mellorada.  
Aici fiat diventau unu problema sociali de verus, ligau a poburesa + alcòl fàtzili de agatai + zeru regulamentatzioni. Po "ripulai" sa fàma, destillerias comenti cussa de Plymouth ant cumintzau a puntai subra sa calidadi, subra is botànicas, subra su gustu lentu. De "beènda de is pobrus" a prodotu artigianali.  
In suma, su gin at tentu una zoventudi tempestosa!
"Comenti apu cumprèndiu ca steti beiendi su gin ballu"  
A Plymouth apu fatu sa figura de sa turista.  
Apu pigau su gin pretziosu po scirrupu po is crêpes e apu fatu una figura de merda!  
Istadi, Plymouth. Caudu, seti, e deu chi intru in custa destilleria fighissima de su 1793.  
Totu blu, profumat de erbas, ddoi est fintzas sa nai subra sa butìllia. Meda chic.  
Apu partetzipau a unu cursu po connotzi mellus sa stòria de su gin.  
Sa guida mi berrit unu tipu de gin in unu biccereddu. Picceddu eh. De degustatzioni.  
Deu, gèniu: unu sùrriu longu comenti si fiat abba.  
Sa guida mi guardat.  
Deu dda guardu.  
Su gin mi narat: "cara, deu no seu scirrupu".  
Resultau? 3 letzionis + 1 mali de conca chi m’ant insinnau prus de 10 cursus de marketing!  
Si fait pressa, ti bruxas;  
Deu boliai acabai a prestu. Cuddu boliai tempus.  
Morali: si postos a rafeca senza curai, sa community ti guardat comenti sa guida guardaiat a mi. "Ma ita fait custa acà?"
Sa calidadi si sentit... su dì dopu;  
Su gin ballu ti fait scaresci totus in 2h.  
Cuddu bonu ti fait nai "ostia, candu torru a Plymouth ddu cumpuru torra".  
Morali: cria contenutus chi sa genti boli torrai a biri, no a iscurreri.
Is rizetas de verus no si mudant po is modas,  
cussa destilleria tenit 200 annus e impreat sempri is matessi 7 botànicas. Mancu in tempus de gherra ddas ant tocau.  
Morali: agata su gustu tou e tenghiddu strettu, aundi no diventas abba e tzùcheru.
Cussa butìllia blu de su gin Plymouth est aici famosa ca is piratas in su 1800 dda impreaian comenti moneda de scàngiu.  
Pràticamenti su Bitcoin de s’800, ma prus bonu.

2. IN LOGUDORESU

Istòria lampa de su gin

Su gin est nàschidu in Ollanda in su 1600 comente una medicina po curare is malos de istòmagu, si naraiat genever.  
Su gin tonic ddu impreaiant is soldados contra sa malaria. Dd’ant naradu fintzas "sa ruina de sas mamas";  
sos inglesos ddu ant portadu a Londra e est diventadu "gin", comente passare de una medicina amara a re de sos cocktails.  
Su gin tonic est nàschidu ca sos soldados inglesos in India mesciaiant su gin cun su chinìnu po sa malaria.  
Su chinìnu, unu alcaloide naturale potente impreadu po curare sa malaria, ddu istaitziant dae sa iscorza de s’arbore de cinchona.  
Sos soldados de s’esèrcitu britànicu chi staian in India, aiant a pigare chinìnu comente profilassi e ca fiat meda amaru, ddu isciogliant in abba gasada e sùcaru, dende aici vida a s’indian tonic.  
In època vittoriana ddu naraiant "Madre's Ruin" = sa ruina de sas mamas.
Su ginepru, sa base de su gin, comente a Plymouth lu pigant in Sardigna, est una bacca, no est una ispetzia. E fait bene... ma s’abusu fait arrivare sa càrie!  
"Sa ruina de sas mamas" fiat su nùmene chi ddi aiant dau a su gin in Inghilterra in su ‘700.  
Ca cussu nùmene?  
In su 1700 a Londra bi fiat una "gin mania", fiat meda baratu de produrre, meda forte, e si bendiat a pagos spicci in carrera.  
Su problema fiat ca ddu beiant meda fintzas sas feminas, meda mamas giovanas e pobras.
Sa sàtira de cuddu tempus e sos disinnos de s’artista William Hogarth comente Gin Lane accusaiant su gin de:  
Ruinare sas famìlias, meda feminas ddu preferiant a su pane e iscuraiant sos fizos;  
Aumentare sa mortalidade infantile ca sas mamas allataiant ibrias o bendiat sos bistidos de sos fizos po lu cumpràre;  
Degradu sociale, ibria, criminalidade, pobresa;  
Dae aici est nàschidu su slogan "Gin: Mother's Ruin", "Sa ruina de sas mamas".
In cale contèstu istòricu semus?  
Inghilterra, 1720-1751. Su "Gin Craze".  
1700: su guvernu inglesu aiat tassadu pagu s’alcòl distilladu po colpare s’importatzione de su brandy frantzesu. Resultadu: totu ant cumintzadu a distillare gin in domo;  
1720-1740: a Londra si beiant 11 lìteros a persona a s’annu. Bi fiat prus distillerias chi panetterias.  
1743: fiat gai grave chi su Parlamentu at fatu sos "Gin Acts" po lu tassare e limitare sa bèndida.  
1751: cun tassas prus artas e prus controllos, su cunsumu est caladu e sa situatzione est mègiada.  
Gai fiat diventadu unu problema sociale de veras, ligadu a pobresa + alcòl fàtzile de agatare + zero regulamentatzione. Po "ripulare" sa fama, distillerias comente cussa de Plymouth ant cumintzadu a puntare subra sa calidade, subra sas botànicas, subra su gustu lentu. De "bevenda de sos pobros" a produtore artigianale.  
In suma, su gin at tentu una gioventude tempestosa!
"Comente apu cumprèndidu chi istaiu beende su gin ballu"  
A Plymouth apu fatu sa figura de sa turista.  
Apu iscambiadu su gin pretiosu po siriopu po sas crêpes e apu fatu una figura de m...!  
Istade, Plymouth. Caldu, sete, e eo chi intru in custa distilleria fighissima de su 1793.  
Totu blu, profumat de erbas, bi est fintzas sa nave subra sa butìllia. Meda chic.  
Apu partetzipadu a unu cursu po connòschere mègius sa istòria de su gin.  
Sa guida mi serbit unu tipu de gin in 




venerdì 31 luglio 2026

Viaggio in Cornovaglia 1) - Pendennis Castle


È uno dei forti costieri di Enrico VIII del 1540, costruito per difendere l'ingresso del porto di Falmouth. La vista da lì è pazzesca eh, su tutto il Falmouth Bay. Lo fece costruire Enrico VIII nel 1540. Non era un castello "da favola" ma un forte militare vero. Ne fece 30 in tutta l'Inghilterra per difendersi dall'invasione.














Durante la Guerra Civile Inglese del 1646, fu l'ultima fortezza realista ad arrendersi. 5 mesi senza cibo, eppure tenevano botta!
Dentro si trovano sia i cannoni del 1500 sia i bunker e i riflettori della Seconda Guerra Mondiale. I tedeschi bombardavano Falmouth perché era un porto strategico.
Il suo nome viene dal celtico,
   "Pen-dinas" = "testa della fortezza". E il posto era perfetto: controlla tutto l'ingresso del fiume Fal.
È il "gemello" di St Mawes Castle
Proprio di fronte, dall'altra parte del fiume, c'è St Mawes Castle. Insieme si coprivano a fuoco. Se ti giri dal castello li vedi. 

CAMPIDANESE

Est unu de is fortis costerus de Enricu VIII de su 1540, fraigau po difèndiri s'intrada de su portu de Falmouth. Sa bista de innoi est pazzeska eh, de tottu su Falmouth Bay. Ddu fexi fraigai Enricu VIII in su 1540. No est un casteddu "de contu" ma un forte militare veru. Nde fexi 30 in tottu s'Inghilterra po si difèndiri de s'invasione.
_Durante sa Guerra Tzivile Inglesa de su 1646, fit s'ùrtima fortetza realista a si arrèndiri. 5 mesis sensa mangiai, e puru teniant botta!  
Aintru s'agatat tantu is cannonis de su 1500 comenti is bunker e is rifletoris de sa Segunda Gherra Mundiale. Is tedescos bombardaìant Falmouth ca fiat un portu stratèzicu.  
Su nòmini benit de su celticu, "Pen-dinas" = "capa de sa fortezza". E su logu fiat perfetu: controllat tottu s'intrada de su flumini Fal.  
Est su "dzeddu" de Casteddu de St Mawes  
Pròpiu de facci, de s'àtera parti de su flumini, ddoi est Casteddu de St Mawes. Paris si copriant a fogu. Si ti giragas de su casteddu ddis bis._

LOGUDORESE

_vènneris 31 de triulas 2026  
Biaggiu in Cornovàglia 1) - Casteddu de Pendennis_
Est unu de is fortis costeras de Enricu VIII de su 1540, fraigadu po difèndiri s'intrada de su portu de Falmouth. Sa bista de inue est pazza eh, de tottu su Falmouth Bay. Llu fit fraigare Enricu VIII in su 1540. No fiat un casteddu "de faula" ma un forte militare beru. Nde fit 30 in tottu s'Inghilterra po si difèndiri de s'invasione.
_Durante sa Gherra Tzivile Inglesa de su 1646, fit s'ùrtima fortessa realista a si arrèndiri. 5 meses sensa papare, e puru teniant a duru!  
Aintru si agatant sia is cannones de su 1500 sia is bunker e is rifletores de sa Segunda Gherra Mundiale. Is tedescos bombardaiant Falmouth ca fiat un portu istrategicu.  
Su nòmine benit de su celticu, "Pen-dinas" = "testa de sa fortessa". E su logu fiat perfetu: controllat tottu s'intrada de su flumine Fal.  
Est su "dzeddu" de Casteddu de St Mawes  
Propiu a in antis, de s'àtera parte de su flumine, bi est Casteddu de St Mawes. Paris si cobriant a fogu. Si ti gioghas de su casteddu ddos bides._